User Tools

Site Tools


218530-chi-u-nghi-la-gi

Chiêu nghi (chữ Hán: 昭儀) là tên gọi một tước vị thời phong kiến và quân chủ của phi tần trong hậu cung thời phong kiến ở một số nước châu Á như Trung Quốc, Triều Tiên và Việt Nam.

Trung Quốc[sửa | sửa mã nguồn]

Tại Trung Quốc, tước Chiêu nghi được đặt ra từ thời Hán Nguyên Đế Lưu Thích[1].Từ Chiêu nghi mang ý nghĩa [Chiêu kì nghi; 昭其儀]. Trong thời kỳ này, Chiêu nghi là chức danh cao nhất của phi tần, bổng lộc ngang Thừa tướng, tước vị ngang tước Vương của Chư hầu.

Thời nhà Tấn do kiêng húy Tư Mã Chiêu mà không lập tước vị này. Từ thời Ngũ Hồ thập lục quốc mới đặt lại. Bắc Ngụy hậu cung thiết Tả chiêu nghi (左昭仪) và Hữu chiêu nghi (右昭仪), chỉ sau Hoàng hậu.

Thời nhà Đường, tước Chiêu nghi đặt dưới Hoàng hậu cùng 4 tước phi là Quý phi, Thục phi, Đức phi, Hiền phi. Tước Chiêu nghi đứng đầu hàng Cửu tần. Sang đời nhà Tống, tước vị này đứng thứ 8 trong số 17 bậc cung tần ở thuộc hàng Chính nhị phẩm là Thái nghi, Quý nghi, Thục nghi, Thục dung, Thuận nghi, Thuận dung, Uyển nghi, Uyển dung, Chiêu nghi, Chiêu dung, Chiêu viên, Tu nghi, Tu dung, Tu viên, Sung nghi, Sung dung, Sung viên.

Từ cuối thời nhà Minh nhà Thanh trở đi không đặt tước vị Chiêu nghi nữa.

Một số Chiêu nghi nổi tiếng trong lịch sử Trung Quốc:

  1. Phó Chiêu nghi: phi tần của Hán Nguyên Đế, mẹ đẻ Định Đào vương Lưu Khang; một trong hai người đầu tiên được phong tước Chiêu nghi.
  2. Phùng Viện: phi tần của Hán Nguyên Đế, mẹ đẻ Trung Sơn vương Lưu Hưng; người đầu tiên được phong tước Chiêu nghi bên cạnh Phó Chiêu nghi.
  3. Triệu Hợp Đức: phi tần của Hán Thành Đế, em gái hoàng hậu Triệu Phi Yến; hai chị em bà độc sủng nên gây nhiều sóng gió hậu cung.
  4. Võ Tắc Thiên: hoàng hậu thứ hai của Đường Cao Tông, nữ hoàng đầu tiên của Trung Quốc; bà được phong Chiêu Nghi trước khi hoàng hậu Vương thị bị phế.

Việt Nam[sửa | sửa mã nguồn]

Ở Việt Nam vào thời nhà Hậu Lê, Chiêu nghi đứng sau Hoàng hậu, Tam phi: Quý phi, Minh phi, Kính phi, đứng đầu Cửu tần: Chiêu nghi, Chiêu dung, Chiêu viên, Tu nghi, Tu dung, Tu viên, Sung nghi, Sung dung, Sung viên, đứng trên 6 chức cung giai: Tiệp dư, Dung hoa, Tuyên vinh, Tài nhân, Lương nhân, Mỹ nhân.

Thời Hoàng đế Gia Long nhà Nguyễn, các thứ bậc nội cung được sắp xếp lại lần lượt là:

  • Hoàng hậu
  • Tam phi: Quý phi, Minh phi, Kính phi
  • Tam tu: Tu nghi, Tu dung, Tu viên
  • Cửu tần: Quý tần, Hiền tần, Trang tần, Đức tần, Thục tần, Huệ tần, Lệ tần, An tần, Hòa tần
  • Tam chiêu: Chiêu nghi, Chiêu dung, Chiêu viên
  • Tam sung: Sung nghi, Sung dung, Sung viên
  • Lục chức: Tiệp dư, Dung hoa, Nghi nhân, Tài nhân, Linh nhân, Lương nhân

Từ thời Hoàng đế Minh Mạng, chức vị Chiêu nghi không còn được sử dụng.

Một số Chiêu nghi nổi tiếng trong lịch sử Việt Nam:

  1. Dương Thị Bí, Lê Thái Tông tần phi, sinh Lê Nghi Dân. Vốn phong Phi, sau giáng làm Chiêu nghi.
  2. Nguyễn Thị Huyền, Lê Hiển Tông tần phi, sinh công chúa Lê Ngọc Hân.
  3. Hồ Thị Hoa, Nguyễn Thánh Tổ nguyên phối, sinh Nguyễn Hiến Tổ, về sau truy tôn làm Tá Thiên Nhân Hoàng hậu.
218530-chi-u-nghi-la-gi.txt · Last modified: 2018/11/07 17:10 (external edit)